Planör,  nitelikleri daha çok ÇHHA sınıfına özgü olsa da, SHGM’nün sınıflandırmasında genel havacılık araçları içinde yer alır.

Planörler insanların uçma heveslerine eşlik eden ilk tasarımlardır. Deneysel kanat türlerinden zaman içinde sürtünmesi az, son derece aerodinamik yapılara dönüşerek mükemmel uçan makineler olmuşlardır. Planör; zarafeti, uçuş yeteneği, sağlamlığı ve sessizliğiyle uçulabilecek en keyifli hava taşıtlarının başında gelir.

Bir motoru olmadan bu kocaman yapıların nasıl havalandıkları merak uyandırıcı bir konudur. Planörler genellikle tow-çekmek suretiyle uçuşa başlatılır. Bunun için bir uçak veya özel yapım vinçlerden faydalanılır. Römork denilen çekme uçaklarıyla belli bir irtifaya veya bölgeye taşınan planör, pilotunun isteğiyle serbest bırakılarak uçamaya devam eder. Vinçle kalkış, daha çok devasa bir “uçurtma uçurtmak” şeklindedir. Kalkış yapılacak pistin diğer ucunda planörün halatla bağlandığı bir güçlü bir vinç bulunur. Pilot kalkışa hazır olduğunda vinç halatı dolayısıyla planörü sıfırdan kalkış hızına varıncaya kadar çeker. Yerden kesilen planör bu çekim gücü altındayken mümkün olduğunca dik (40-45) derecelik bir açıyla tırmanmaya başlar ve  300-400 metreye kadar yükselir. Vinç üzerine gelince halat otomatik olarak planörden ayrılır ve planör uçuşuna devam eder. Planör kendi ideal hızına vardıktan sonra termik (yükselen sıcak hava akımları) veya yelken bandı (yeryüzü şekillerin yarattığı kaldırıcı hava akımları) gibi hava dinamiklerini kullanarak saatlerce veya kilometrelerce uçabilir.

Uçma için sadece yerçekimi ve aerodinamik yasalarından yararlanıyor olması, planörü sessiz, keyifle uçulan, minimum teferruatlı ve çok yetenekli bir hava aracı yapar.

2009 yılı itibariyle Türkiye’de 25’i geçmeyen kayıtlı planör sayısı vardır ve bunların tamamı THK’un uzun yıllardan beri kullandığı planörlerden oluşur.  Havacılık sporları ve temel uçuş eğitimi için çok önemli bir sınıf olan planörcülük, Türkiye'de hem limitleri çok yukarıda tutulan sahip olma ve kullanma şartları,  hemde havacılık altyapısı diye bir şeyin olmaması yüzünden bireysel olarak yapılmamaktadır.

Planör Eğitimi ve Lisansı:

Sivil havacılığı gelişmiş ülkelerde, kasabalar sportif hava meydanları sayesinde diğer havacılık branşları gibi planörcülükte rahatlıkla yapılabilmektedir. Uçaklara göre daha uygun fiyatları, meraklılarının oluşturduğu dernek ve kulüp yapılarıyla kolay aşılan ruhsat ve saklama sorunları,  Römork hizmeti (ultralight ve microlightlarda  kullanılmaktadır)  alınabilecek bolca küçük uçak sayesinde planörcülük keyifle uçurulan bir hava aracıdır.

Türkiye’de planörle uçmayı öğrenmek zordur çünkü kurs alabilecek tek bir adres THK’dur.  Uzun yıllar ücretsiz olan ama son yıllarda hem sayısı azalıp hem de katılım için için katkı payı alınan planör eğitimi, sadece yaz aylarında Eskişehir’in İnönü ilçesinde yapılmaktadır. 
Bugün havacılıkla uğraşan pek çok insanın bu kurslar sayesinde kısa süreliğine de olsa planörle tanışıp uçma şansı olmuştur. Maalesef ki bu tanışmalar çoğunlukla “başlangıç kursu” tabir edilen kurslarla sınırlıdır.

Planör kursları Eskişehir’in İnönü ilçesindeki THK kampında verilmektedir. Bir ay kadar süren başlangıç kursunda, kursiyer 20-25 arası eğitim uçuşundan sonra, yalnız başına vinçle kalkış yapıp, meydan turu atıp inmesiyle de kursu başarıyla bitirmiş sayılır. Kurslara katılmak için her yıl belirlenen sınırlı sayıda kontenjan için başvuruda bulunup seçilebilmek gerekir. Yılda 60-70 civarında katılımcıya açık bu kursu bitirdikten sonra, asıl keyifli süreç olan “planörle ileri uçuş” tekniklerinin öğrenildiği “tekamül kursu”na katılım hakkı kazanılır. Ancak bu kurs kontenjanı yılda genellikle 10 kişiyle sınırlıdır ki 200-300 kişilik başvurunun içinde bu listeye seçilmek oldukça zordur. Ayrıca tekamül kursu İnönüde’ki kampın açık olduğu bütün bir yaz sezonu kesintisiz sürdüğünden, çalışan insanların bu kursa katılmasına zaten imkan tanımaz.

Bu iki kursuda başarıyla geçen kişiler THK’ un verdiği FAI onaylı “planör pilot” lisansını alıp, satın aldıkları veya kurumdan saat karşılığında kiraladıkları planörlerle uçabilirler. Lisans SHGM’ ün onayını gerektirmez.

Yorumlar (5)